Τρίτη, 30 Σεπτεμβρίου 2008

Το Αιτωλικό

Το Αιτωλικό με τα μάτια του Εβλιά Τσελεμπί
Το 1667 ο Εβλιά Τσελεμπί, Τούρκος περιηγητής, επισκέπτεται το Αιτωλικό για το οποίο γράφει:
Το νησί Ανατολκό. Περιγραφή του κασαμπά
Πέντε ώρες δρόμο μακρύτερα (από τον Μεσέ – Λογγά = Μεσολόγγι) είναι το Ανατολκό (που λέγεται και Νατολκό). Βρίσκεται στο σαντζάκ του Κάρλελι κι είναι ναχιές του καζά του Αγγελί Καστρί. Είναι χας του εκάστοτε Μεγάλου Βεζίρη, που, επιβλέπει – μέσω διορισμένων αγάδων – τη δουλειά εκατό ανθρώπων. Πάντοτε ήταν μεγάλο χας και επινοικιάζανε τους φόρους του, που φτάνανε τα (….) φορτία ακτσέδων.
Υπάρχουνε: Σεμπάχ – κετχουντασί, Σερντάρης, Νουχασίπ – αγασί, Μπατζντάρ – αγασί και ειδικός Εμίνης Υπεύθυνος στα νταλιάνια. Ο κασαμπάς βρίσκεται σε απόσταση ‘’βολής όπλου ‘’ μέσα στη θάλασσα κι όλη του η περιφέρεια είναι δυόμισι μίλια.
Στο νησί βρίσκονται εκατό κεραμοσκέπαστα – σε καλή κατάσταση – σπίτια σερήδων και άλλα τόσα γκιαούρηδων. Διαθέτει: τζαμί, χάνι, μεντρεσέ και μεκτέπ. Συνολικά, υπάρχουν πεντακόσια σπίτια, μικρά και μεγάλα.
Ασχολίες των κατοίκων
Οι κάτοικοι είναι καλλιεργητές σταφίδας και ψαράδες. Και του Νατολκό το αυγοτάραχο, ξανθό σαν το σαφράνι, έχει την ευωδιά της άμπαρης. Είναι νόστιμο και δεν παράγεται όμοιο σε άλλη θάλασσα του κόσμου. Ένα – πραγματικά – άξιο δώρο για σουλτάνους. Εκτός των άλλων, είναι τονωτικό και καλός μεζές.
Κάθε τεμάχιο, μόλις που φτάνει τα πενήντα δράμια. Το πουλάνε βουτηγμένο μέσα σε κίτρινο μελισσοκέρι κι η τιμή του πιάνει τη μιάμιση λίρα. Στο μεγαλύτερο ποσοστό του εξάγεται στη Φράντζα.
Όλα τα κτήματα του κασαμπά έχουν προοπτική το Κιμπλέ πάνω στο έδαφος της Ρούμελης. Αμέτρητα στρέμματα από αμπέλια βγάζουν σταφίδα.
Οι κάτοικοι είναι σερήδες, αλλά μιλάνε ρωμαίικα. Ελάχιστα τούρκικα γνωρίζουν. Άλλωστε, των περισσότερων οι γυναίκες είναι Ρωμιές.
Προς τη μεριά που λάμπει το άστρο, ο κόλπος είναι τελείως ρηχός σε όλη την έκταση των εικοσιπέντε μιλίων. Και στις δυο όχθες του υπάρχουν καλλιεργημένα κτήματα. ‘’
Γλωσσάρι
κασαμπάς : κωμόπολη,
σαντζάκ :νομός,
ναχιές: Δήμος. Η κατώτερη μορφή της Διοικητικής διαίρεσης του κράτους, στα χρόνια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας,
καζάς: Επαρχία,
χας:το μεγαλύτερο τιμάριο, με εισόδημα πάνω από εκατό χιλιάδες ακτσέδες το χρόνο,
ακτσές: νόμισμα της οθωμανικής Αυτοκρατορίας,
Σεμπάχ – κετχουντασί: Επιθεωρητής του στρατού,
Σερντάρης: Τοπικός αρχηγός των γενιτσάρων,
Μουχασίπ – αγασί: Αγορονόμος,
Μπατζντάρ – αγασί: Έφορος του παζαριού, της αγοράς,
Εμίνης: Δημόσιος λειτουργός ή ανώτερος Διοικητικός υπάλληλος, τζαμί:Τέμενος με μιναρέ,
χάνι: Εμπορικό κέντρο με καταλύματα για τους περαστικούς και τους ξένους,
μεντρεσέ: Ιεροδιδασκαλίο,
μεκτέπ: σχολείο για μικρά παιδάκια,
Κιμπλέ: η ανατολή,
νταλιάνι: Ιχθυοτροφείο
Από το βιβλίο, ‘’Ταξίδι στην Ελλάδα‘’, σελ. 216 – 217, του Εβλιά Σελεμπί

Δεν υπάρχουν σχόλια: